Ինչու են միջատները տագնապալի արագությամբ անհետանում Երկրի երեսից
Ամբողջ աշխարհում միջատներն անհետանում են տագնապալի արագությամբ, բայց ինչո՞ւ: Գյուղատնտեսության ինտենսիվացումը գլխավորում է կասկածելի պատճառների ցանկը, սակայն կան բազմաթիվ այլ փոխկապակցված գործոններ, որոնք գործում են, ըստ Նյու Յորքի պետական համալսարանի և Բինգհեմթոնի համալսարանի նոր անցկացրած հետազոտության:
Հետազոտողների խումբը վերլուծել է միջատների անհետացման տարբեր պատճառների մասին ավելի քան 500 վարկածներ ներառող շուրջ 175 գիտական ակնարկներ։
Օգտագործելով այս տեղեկությունը՝ նրանք ստեղծել են 3000 հնարավոր կապերի փոխկապակցված ցանց, ներառյալ ամեն ինչ՝ մեղվաբուծությունից մինչև քաղաքային ընդարձակում:
Հետազոտությունը՝ «Մետասինթեզը բացահայտում է միջատների կենսաբազմազանության կորստի ակնհայտ գործոնների միջև կապերը» հոդվածը, հրապարակվել է BioScience գիտական հանդեսում։
Հնարավոր կապերի ընդարձակ ցանկն ուսումնասիրելուց հետո գիտնականները պարզել են, որ միջատների անկման ամենահաճախ հիշատակվող գործոնը գյուղատնտեսության ինտենսիվացումն էր՝ հողի օգտագործման փոփոխության և միջատասպանների միջոցով:
Բայց դա ավելի դժվար է, քան վարկանիշային գործոնների աստռիճանակարգումը, քանի որ համակարգերը փոխկապակցված են և ազդում են միմյանց վրա:
Օրինակ, կլիման կարող է միջատների նվազման գործոն լինել, բայց կան նաև կլիմային առնչվող առանձին գործոններ, ինչպիսին են արտառոց տեղումները, հրդեհները և ջերմաստիճանը, որոնք ինքնին կարող են ազդելու այլ գործոնների վրա:
Իր հերթին, Բնության պահպանության միջազգային միությունը պատրաստել է բոլոր հնարավոր սպառնալիքների ցանկը, որոնք պետք է հաշվի առնել միջատներին պաշտպանելիս: Սակայն այդ ցանկի մեծ մասը չի հայտնվել միջատների թվաքանակի կրճատման վերաբերյալ վերջին գրականության մեջ:
«Հոդվածներից ոչ մեկում չի հիշատակվել բնական աղետների մասին»,-ասում է ԱՄՆ-ում թիթեռների 20-տոկոսանոցկորստի մասին վերջին հետազոտության մեջ ներգրավված կենսաբանական գիտությունների դոցենտ Էլիզա Գրամսը: