Հայտնաբերվել է հսկայական մոլեկուլային ամպ Ծիր Կաթինի կենտրոնում. ինչո՞ւ է սա հետաքրքիր
Միջազգային աստղագետների խումբը, օգտագործելով ԱՄՆ-ում գտնվող Green Bank աստղադիտակը, հայտնաբերել է զանգվածեղ մոլեկուլային ամպ մեր գալակտիկայի՝ Ծիր Կաթինի սրտում: Նոր օբյեկտը, որը ստացել է M4.7-0.8 անվանումը, գտնվում է գալակտիկական ձողի փոշոտ գոտում և կարևոր օղակ է հանդիսանում նյութի՝ դեպի Ծիր Կաթինի միջուկ տեղափոխման գործընթացում: Հետազոտության տվյալները հրապարակվել են arXiv պորտալում:
Հսկայական չափեր և կառուցվածքի առանձնահատկություններ
Հայտնաբերված գազային հսկան ապշեցնում է իր չափերով. նրա երկարությունը հասնում է 200 լուսային տարվա, իսկ հաստությունը կազմում է մոտ 65 լուսային տարի: Ամպի զանգվածը գնահատվում է մոտ 160 հազար արեգակնային զանգված, ինչը բնորոշ է նման օբյեկտներին: Ամպի ջերմաստիճանը չափազանց ցածր է՝ մոտ 20 Կելվին (-253°C), ինչը այն դարձնում է միջաստղային ամենացուրտ կառուցվածքներից մեկը:
Սակայն ոչ միայն չափերն են այս ամպը դարձնում եզակի: Գիտնականներն առանձնացրել են նրա երկու հիմնական առանձնահատկություն՝ ածխածնի օքսիդի (CO) հզոր ճառագայթմամբ տարածք և ձգված թելանման կառուցվածքներ, որոնք կապված են ամպի հիմնական մարմնին: Այս տարրերը կարող են վկայել մոլեկուլային համալիրի ներսում ընթացող ակտիվ գործընթացների մասին:
Աստղածնության օջախներ և հնագույն գերնորի հետքեր
Հետազոտողները հայտնաբերել են երկու սեղմված տարածաշրջաններ, որտեղ, հավանաբար, ընթանում է նոր աստղերի ձևավորում: Դրանցից մեկը՝ E Հանգույց անվանմամբ, ունի անսովոր գիսաստղանման ձև և, ամենայն հավանականությամբ, ներկայացնում է գազային գլոբուլ, որը գոլորշիանում է տիեզերական տարածությունում:
Մեկ այլ հետաքրքիր մանրամասն է կեղևանման կառուցվածքը՝ ընդգծված եզրով և կենտրոնական խոռոչով: Ըստ վարկածներից մեկի՝ այն կարող էր առաջանալ գերնորի պայթյունի հետևանքով, որն իրենից հետո թողել է հարվածային ալիք: Նման կառուցվածքները կարևոր դեր են խաղում միջաստղային միջավայրի էվոլյուցիայում և կարող են նպաստել աստղածնության գործընթացներին:
Հայտնագործության նշանակությունը
Ինչպես նշել է հետազոտության ղեկավար Նատալի Օ. Բատերֆիլդը՝ Ազգային ռադիոաստղագիտական աստղադիտարանից, M4.7-0.8-ի հայտնաբերումը նոր հեռանկարներ է բացում մեր գալակտիկայի կենտրոնական հատվածների ուսումնասիրության համար: Նման գտածոներն օգնում են ավելի լավ հասկանալ Ծիր Կաթինում նյութի վերաբաշխման մեխանիզմները, ինչպես նաև նոր աստղային համակարգերի ձևավորման համար անհրաժեշտ պայմանները:
Այս նոր ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ նույնիսկ գալակտիկայի ամենախիտ և փոշոտ տարածքներում ընթանում են բարդ գործընթացներ, որոնք կարևոր դեր են խաղում նրա զարգացման մեջ: Գիտնականները կշարունակեն ուսումնասիրել այս հսկայական ամպը՝ բացահայտելու նրա գաղտնիքները և խորացնելու միջաստղային միջավայրի դինամիկայի մասին մեր պատկերացումները: